{"id":499,"date":"2019-03-11T04:31:26","date_gmt":"2019-03-11T03:31:26","guid":{"rendered":"https:\/\/kosma.pl\/stereotyp\/?p=499"},"modified":"2019-03-11T04:32:56","modified_gmt":"2019-03-11T03:32:56","slug":"zegary-biologiczne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kosma.pl\/stereotyp\/2019\/03\/11\/zegary-biologiczne\/","title":{"rendered":"Zegary biologiczne"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>
(Kosma Moczek, Barcelona, 2013)<\/figcaption><\/figure>\n

* * *<\/p>\n

Zegarki biologiczne
\nSamob\u00f3jc\u00f3w wisz\u0105cych szeptem
\nZabierzcie ten t\u0142um,
\nPr\u00f3buj\u0119 \u015bni\u0107!<\/p>\n

(Kombajn do Zbierania Kur po Wioskach – „Kropki”)<\/p><\/blockquote>\n

* * *<\/p>\n

Jestem nocnym stworzeniem. A przynajmniej my\u015bla\u0142em, \u017ce jestem.<\/p>\n

Problem by\u0142 od zawsze, jak dwa ko\u0144ce jednego patyka. Kosma nie chce i\u015b\u0107 spa\u0107;<\/em> Kosma nie mo\u017ce wsta\u0107<\/em>. Szko\u0142a, liceum, studia, praca, sobotnie sprz\u0105tanie mieszkania. Kosma \u017cyje w innej strefie czasowej; nie da si\u0119 z tym nic zrobi\u0107. Taka natura. Niekt\u00f3rzy ludzie to „sowy” – nie poradzisz.<\/p>\n

Prawdziwy problem zacz\u0105\u0142 si\u0119 po diagnozie, kiedy zacz\u0105\u0142em przygl\u0105da\u0107 si\u0119 sobie i odkrywa\u0107, \u017ce ta koncepcja nie ma w moim przypadku najmniejszego sensu. Dziwnym trafem zdarza\u0142o si\u0119 bowiem, \u017ce zasypia\u0142em jak dziecko – i budzi\u0142em si\u0119 z rado\u015bci\u0105.<\/p>\n

* * *<\/p>\n

Kiedy\u015b w takich sytuacjach szuka\u0142em najprostszego wyt\u0142umaczenia – i by\u0142em z niego dumny, niczym kuna w \u015bmietniku. Wyt\u0142umaczenie proste: w nocy jest cicho! W nocy jest spokojnie! Noc jest przyjazna sensorycznie; w nocy nikt nie zawraca mi g\u0142owy. Poranki te\u017c s\u0105 du\u017co bardziej zno\u015bne, kiedy nie s\u0105 inwazyjne<\/em>; kiedy mog\u0119 w spokoju wypi\u0107 kaw\u0119 i nie przyjmowa\u0107 ca\u0142ego ci\u0119\u017caru \u015bwiata na swoje barki. Nocny tryb \u017cycia jest w moim przypadku sensorycznie uzasadniony.<\/p>\n

Kiedy\u015b przyj\u0105\u0142bym takie wyt\u0142umaczenie jako pewnik. Tyle, \u017ce dzisiejszy Kosma wie, \u017ce cz\u0142owiek jest jak cebula. Ma warstwy – i przy ich zdejmowaniu si\u0119 p\u0142acze. A samorozw\u00f3j ma to do siebie, \u017ce bez dokopywania si\u0119 do kolejnych warstw si\u0119 nie ob\u0119dzie.<\/p>\n

* * *<\/p>\n

Przyszed\u0142 w ko\u0144cu czas, \u017ce nauczy\u0142em si\u0119 czu\u0107. Ile by\u0142o przy tej nauce p\u0142aczu – wiem tylko ja. Ca\u0142e cholerne, pieprzone, absurdalnie intensywne spektrum emocji nauczy\u0142em si\u0119 nazywa\u0107, prze\u017cywa\u0107, dzieli\u0107 i akceptowa\u0107. Nie wiem, kt\u00f3ra ze skrajno\u015bci jest gorsza – wiem tylko, \u017ce wprost z cierpi\u0119, bo nie wiem, co czuj\u0119<\/em> wpad\u0142em w t\u0119 drug\u0105: ju\u017c wiedzia\u0142em – i ta \u015bwiadomo\u015b\u0107 mia\u0142a cen\u0119 w postaci ma\u0142ego, niewinnego, delikatnego, ogromnego, obezw\u0142adniaj\u0105cego epizodu depresyjnego.<\/p>\n

No brain – no pain<\/em>, m\u00f3wi\u0105.<\/em><\/p>\n

Ci\u0119\u017cko jest grzeba\u0107 sobie w psychice maj\u0105c \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce to, co odkryj\u0119, prawdopodobnie wp\u0119dzi mnie chwilowo w jeszcze gorszy stan – ale musia\u0142em to zrobi\u0107. Przeszed\u0142em t\u0119 drog\u0119.<\/p>\n

* * *<\/p>\n

Obraz siebie i swojego snu, kt\u00f3ry dzi\u015b widz\u0119, jest du\u017co bardziej klarowny. Co wi\u0119cej – w rozmowach z innymi lud\u017ami w spektrum przewijaj\u0105 si\u0119 praktycznie te same motywy, te same historie, te same problemy – nieraz r\u00f3wnie niejasne i niezidentyfikowane, jak kiedy\u015b u mnie. Kiedy nauczy\u0142em si\u0119 czu\u0107, odkry\u0142em, \u017ce m\u00f3j zegar biologiczny jest zupe\u0142nie sprawny. Przed p\u00f3\u0142noc\u0105 czuj\u0119 zm\u0119czenie i senno\u015b\u0107, je\u015bli zm\u0119cz\u0119 si\u0119 w ci\u0105gu dnia – czasem nawet wcze\u015bniej. M\u00f3j organizm reaguje w spos\u00f3b zupe\u0142nie normalny, wr\u0119cz nudny; je\u015bli znajd\u0119 si\u0119 w stanie normalnego zm\u0119czenia lub senno\u015bci, po prostu zasypiam. Nie jest potrzebna melatonina ani \u017cadne inne proszki, nie musz\u0119 stosowa\u0107 \u0107wicze\u0144 oddechowych, relaksacji, gimnastyki – po prostu \u015bpi\u0119. Jak normalny, zwyk\u0142y cz\u0142owiek.<\/p>\n

Chyba, \u017ce pojawi\u0105 si\u0119 emocje. Cholerne, zwyk\u0142e, ludzkie emocje, kt\u00f3rych przez 30 lat \u017cycia nie umia\u0142em nazwa\u0107, wi\u0119c o problemy ze snem pos\u0105dza\u0142em nieokre\u015blon\u0105 si\u0142\u0119 wy\u017csz\u0105 – lub po prostu co\u015b, co nazywa\u0142em w\u0142asn\u0105 natur\u0105.<\/p>\n

Okazuje si\u0119, \u017ce natura Kosmy Moczka jest taka, \u017ce po prze\u017cytym dniu normalnie, zwyczajnie idzie spa\u0107.<\/p>\n

Chyba, \u017ce pojawi\u0105 si\u0119 emocje.<\/p>\n

* * *<\/p>\n

Na jednym ko\u0144cu tego patyka – owszem – jest spok\u00f3j; jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 siedzenia po nocach bez ludzi zawracaj\u0105cych g\u0142ow\u0119. Tyle, \u017ce to nie ludzie m\u0119cz\u0105… a konieczno\u015b\u0107 prze\u017cywania emocji z tymi lud\u017ami zwi\u0105zanych. Je\u015bli mam jakie\u015b obowi\u0105zki, zaleg\u0142o\u015bci, zobowi\u0105zania – w nocy nikt mi o nich nie przypomina. Je\u015bli zagl\u0105dam na Facebooka – w nocy nikt nie pisze o antyszczepionkowcach, przemocy, kolejnej konferencji, na kt\u00f3rej powinienem wyst\u0105pi\u0107 lub kt\u00f3r\u0105 powinienem zbojkotowa\u0107. W nocy telefon milczy, ale to nie telefon budzi l\u0119k – a to, co mo\u017ce powiedzie\u0107 przez niego drugi cz\u0142owiek.<\/p>\n

W nocy \u015bwiat jest prostszy. W nocy nie trzeba robi\u0107 przelew\u00f3w za zaleg\u0142y czynsz, realizowa\u0107 zlece\u0144 dla kontrahent\u00f3w, w nocy jest za p\u00f3\u017ano na robienie prac domowych czy projekt\u00f3w na studia, wi\u0119c wreszcie mo\u017cna o nich nie my\u015ble\u0107. W nocy zazdrosna, przemocowa partnerka \u015bpi, wi\u0119c nie dostan\u0119 kolejnej wiadomo\u015bci pe\u0142nej zarzut\u00f3w i podejrze\u0144. W nocy bliska osoba, kt\u00f3ra chce dobrze<\/em>, ale robi \u017ale, nie wparuje do mojego pokoju z pretensjami. W nocy mog\u0119 odda\u0107 si\u0119 swoim zainteresowaniom, robi\u0107 co\u015b, co wci\u0105ga po uszy, co nie pozostawia w g\u0142owie przestrzeni na \u017cadn\u0105 inn\u0105 my\u015bl. Filmy, gry komputerowe, memy internetowe, flaszka whiskey – byle nie czu\u0107.<\/p>\n

W nocy mog\u0119 bezpiecznie zapomnie\u0107 o wszystkim, czego si\u0119 boj\u0119, bez obaw, \u017ce za chwil\u0119 zostan\u0119 z tego zapomnienia brutalnie wyrwany.<\/p>\n

Szkoda – a mo\u017ce na szcz\u0119\u015bcie? – \u017ce to zapomnienie nigdy nie trwa w niesko\u0144czono\u015b\u0107. Zawsze przychodzi moment, kiedy trzeba po\u0142o\u017cy\u0107 si\u0119 do \u0142\u00f3\u017cka, kiedy wszystkie „zaleg\u0142e” sprawy, my\u015bli i emocje dadz\u0105 o sobie zna\u0107. Ca\u0142e \u017cycie odwleka\u0142em ten moment – najlepiej do chwili, kiedy by\u0142em ju\u017c tak wycie\u0144czony, by nie by\u0107 w stanie my\u015ble\u0107.<\/p>\n

Nie chcecie wiedzie\u0107, jak po takiej nocy cz\u0142owiek czuje si\u0119 o poranku. Okre\u015blenie kac moralny<\/em> nie oddaje nawet skrawka beznadziei, kt\u00f3ra przez ca\u0142e \u017cycie czeka\u0142a na mnie nast\u0119pnego dnia.<\/p>\n

* * *<\/p>\n

Drugi koniec patyka to poranek. U\u017cywam tego okre\u015blenia troch\u0119 na wyrost, bo je\u015bli wpadnie si\u0119 ju\u017c w czarn\u0105 dziur\u0119 – porankiem potrafi by\u0107 po\u0142udnie, nieraz nawet popo\u0142udnie. Moim niechlubnym rekordem by\u0142o wstanie o godzinie 22 – spowodowane rzecz jasna tym, w jaki spos\u00f3b traktowa\u0142em siebie przez wiele poprzednich nocy.<\/p>\n

Typowy zestaw „na przebudzenie” to przez kawa\u0142 mojego \u017cycia:<\/p>\n

    \n
  1. Kilka nieodebranych telefon\u00f3w.<\/li>\n
  2. Maile i SMSy z zaleg\u0142ymi sprawami, ponaglenia, komunikaty z banku, czasem listonosz z pismem, \u017ce zalegam z rachunkami.<\/li>\n
  3. Bliska osoba, kt\u00f3ra chce dobrze<\/em>, ale z uporem os\u0142a codziennie wparowuje do mojego pokoju, by opowiedzie\u0107 mi, jak bardzo nienormalnym cz\u0142owiekiem jestem, skoro jeszcze nie wsta\u0142em.<\/li>\n
  4. Gigantyczne poczucie wstydu, winy i przekonania, \u017ce naprawd\u0119 tym nienormalnym i z\u0142ym cz\u0142owiekiem jestem.<\/li>\n<\/ol>\n

    Wiecie, co dzieje si\u0119, kiedy tego wszystkiego nie ma? M\u00f3j zegar biologiczny jest tak normalny, \u017ce nudny. Po 22 zaczynam mie\u0107 ochot\u0119 kocykowa\u0107, ksi\u0105\u017ckowa\u0107, herbatkowa\u0107 i spa\u0107. Gdzie\u015b ko\u0142o p\u00f3\u0142nocy przytulam poduszk\u0119, a rano budz\u0119 si\u0119 wypocz\u0119ty, zwykle jakie\u015b p\u00f3\u0142 godziny przed nastawionym profilaktycznie budzikiem. Jak inny cz\u0142owiek. Wspominaj\u0105c okresy mojego \u017cycia, kiedy m\u00f3j zegar biologiczny mia\u0142 prawo g\u0142osu, nieraz trudno mi uwierzy\u0107 – ale pami\u0119tam te okresy, i wiem, \u017ce jestem w stanie tak funkcjonowa\u0107… gdyby nie cholerne z\u0142e emocje<\/em>, kt\u00f3re tak lubi\u0105 mi si\u0119 przytrafia\u0107.<\/p>\n

    Wiem, brzmi jak bajka. Lubi\u0119 t\u0119 bajk\u0119. Chcia\u0142bym, by zdarza\u0142a si\u0119 cz\u0119\u015bciej.<\/p>\n

    * * *<\/p>\n

    Post scriptum<\/em> do tej historii jest takie, \u017ce emocje, problemy i niezap\u0142acone rachunki b\u0119d\u0105 zawsze. W pierwszym odruchu stawiania siebie do pionu po ostatnim malutkim, ogromnym epizodzie depresyjnym wyznaczy\u0142em sobie cel: wyeliminowa\u0107 problemy. Zap\u0142aci\u0107 cholerne rachunki, zrobi\u0107 cholerne projekty dla zleceniodawc\u00f3w, naprawi\u0107 cholerne relacje z lud\u017ami, wyci\u0105\u0107 cholernych trucicieli ze swojego \u017cycia. Pozby\u0107 si\u0119 problem\u00f3w, a b\u0119dzie dobrze.<\/em><\/p>\n

    Na szcz\u0119\u015bcie przesta\u0142em ju\u017c ufa\u0107 pierwszym odruchom. Emocje, problemy i rachunki b\u0119d\u0105 zawsze. Jedyne, co mog\u0119 zmieni\u0107 – to nauczy\u0107 sobie radzi\u0107 z nimi w spos\u00f3b, kt\u00f3ry nie jest ucieczk\u0105 i zamiataniem l\u0119ku pod dywan tylko po to, \u017ceby spod tego dywanu nad ranem wylaz\u0142 i zatru\u0142 nie tylko noc – ale te\u017c kolejny dzie\u0144. I kolejn\u0105 noc. I dzie\u0144.<\/p>\n

    I mo\u017ce wtedy wreszcie b\u0119d\u0119 m\u00f3g\u0142 uczciwie przeprosi\u0107 sw\u00f3j zegar biologiczny za to, \u017ce obwinia\u0142em go o rujnowanie mi \u017cycia.<\/p>\n

    * * *<\/p>\n